Η κινηματογραφική πρόταση της εβδομάδας από το “soundtracks of our lives”:
«Δεν πιστεύω καθόλου ότι υπάρχουν όρια στο τι μπορείς να απεικονίσεις σ’ ένα φιλμ. Οτιδήποτε μπορείς να φανταστείς, μπορείς και να το κινηματογραφήσεις, όσο σκληρό, επώδυνο ή διαστροφικό κι αν μοιάζει. Ναι, ο “Αντίχριστος” είναι ίσως το πιο σημαντικό φιλμ στην καριέρα μου, αλλά για λόγους καθαρά προσωπικούς. Είναι η ταινία που μου επέτρεψε να βγω από την κατάθλιψη στην οποία είχα βυθιστεί, που απέδειξε ότι μπορώ να κάνω και πάλι σινεμά». Μας λέει ο Lars Von Trier.
Αναμφίβολα ο Δανός δημιουργός είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση σκηνοθέτη, με φανατικούς θαυμαστές αλλά και ισάριθμους εχθρούς. Ο Trier, σίγουρα έχει τουλάχιστον καταφέρει οι μέχρι τώρα ταινίες του, μόνο απαρατήρητες να μην περνούν. Από το “The Element of Crime”, την πρώτη του επιτυχία στα μέσα των ‘80s, μέχρι τα βραβευμένα στις Κάννες, “Breaking the Wave”, “Dancer in the Dark” αλλά και την ανολοκλήρωτη ακόμα τριλογία του “Dogville”, ο εκκεντρικός καλλιτέχνης εμμένει στο αγαπημένο του θέμα που δεν είναι άλλο από την ανθρώπινη κακία και το, δικό του για πολλούς αλλά και γενικότερα, μίσος για την ανθρωπότητα.
Η ταινία ξεκινά μ’ ένα ζευγάρι που κάνει έρωτα τη στιγμή που ο γιος τους πέφτει από το παράθυρο, γκρεμίζοντας κι αυτούς στην άβυσσο της ενοχής και του πόνου. Θέλοντας να βγουν από το σκοτάδι και τις τύψεις αποφασίζουν να ταξιδεύσουν στην καλύβα τους στο δάσος, η οποία ονομάζεται Εδέμ. Εκεί η γυναίκα και ο άντρας, των οποίων τα ονόματα δε μαθαίνουμε ποτέ, θα μεταμορφωθούν σε αρχέτυπα σύμβολα των φύλων τους και θα κυλιστούν μαζί σε μια μέχρις εσχάτων μάχη, ανάμεσα στο αρσενικό και το θηλυκό, την επιστήμη και την πίστη, τον ορθολογισμό και τα ένστικτά τους.
Το ζευγάρι βρίσκεται σε βαθιά κρίση ύστερα από το θάνατο του παιδιού του. Το «προπατορικό αμάρτημα» που διαπράττουν οι δύο και μοναδικοί χαρακτήρες του φιλμ στη δική τους Εδέμ, είναι η αιτία που γεννά το Κακό. Το μικρό παιδί, βούτηξε στο κενό την ώρα που οι γονείς του έκαναν έρωτα. Η πτώση του κινηματογραφείται αργά και βασανιστικά την ώρα που η πραγματική κόλαση του ζευγαριού μόλις ξεκινά με αφορμή τα ερωτικά τους ένστικτα. Αλίμονο όμως, η τιμωρία τους θα είναι η σκληρότερη.
Λένε ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη οδύνη από εκείνη της απώλειας του ίδιου σου του παιδιού. Η γυναίκα λοιπόν, παθαίνει νευρική κρίση, καθώς νιώθει άμεσα υπεύθυνη. Ο άντρας, φαινομενικά πιο στιβαρός και γήινος, αναλαμβάνει τουλάχιστον στην αρχή την ψυχοθεραπεία της. Μαζί θα επιχειρήσουν να διώξουν τις τύψεις και τους εφιάλτες τους. Τελικά διαλύουν τα πάντα. Διαλύονται και οι ίδιοι…
Πολλά έχουν ακουστεί για τις σκηνές του φιλμ και είναι πράγματι όλα αλήθεια. Περιέχει σκηνές πραγματικού σεξ (ντουμπλαρισμένες, αν έχει κάποια σημασία), εικόνες σεξουαλικού αυτοτραυματισμού, διάχυτη βία, ακόμα και μια αλεπού που μας μιλάει. Εικόνες που πιθανότατα μας σοκάρουν, στιγμές τόσο άβολες που δεν σου αφήνουν κανένα περιθώριο.
Όμως προσωπικά πιστεύω ότι ο “Αντίχριστος”, δεν προορίζεται για θεατές που έχουν τα μάτια τους στραμμένα στην πιο κοντινή έξοδο κινδύνου, ούτε για εκείνους που αρέσκονται σε εύκολα συμπεράσματα, βιαστικά βγαλμένα. Πόσο μάλλον, για όσους θέλουν να ξεμπερδεύουν εύκολα μαζί του, κατηγορώντας τον δημιουργό του για μισογυνισμό ή επιδειξιμανή σκηνοθεσία.
Ο “Αντίχριστος” θεωρώ, ότι είναι φτιαγμένος για να δοκιμάσει τα όριά σου, όχι στο σοκ ή απλά στις εικόνες του, αλά στο ξέθαμα της πιο βαθιάς κρυμμένης σχεδόν στο DNA μας, γνώση της φύσης μας. Αυτής που ο δυτικός κόσμος σκεπάζει επιμελώς και καθησυχαστικά με το γυαλιστερό περιτύλιγμα του «πολιτισμού». Διότι ο “Αντίχριστος” είναι φτιαγμένος για να μας φέρει ακριβώς στο κέντρο αυτού του κυκεώνα των ενστίκτων και των ορμών μας. Των θεμελίων δηλαδή της ανθρώπινης ύπαρξης, δείχνοντας μας τελικά, αυτό που ήδη ξέρουμε αλλά το κρύβουμε επιμελώς, ότι ο Αντίχριστος, ό,τι κι αν η λέξη σημαίνει για τον καθένα μας, δεν κρύβεται εν τέλει στα σκοτάδια, αλλά μπορούμε να τον ανακαλύψουμε πολύ εύκολα στον καθρέφτη μας…
«Το φιλμ είναι απαισιόδοξο και σκοτεινό, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι υπάρχει μια φωτεινή έξοδος στο βάθος της ζωής μας. Καταλαβαίνω ότι πρέπει να ξεγελάς τον εαυτό σου λέγοντας ότι υπάρχει διέξοδος, αλλά προσπαθώ να τη βρω από τα έξι μου χρόνια κι ακόμη δεν τα έχω καταφέρει. Είμαι απογοητευμένος από τις θρησκείες. Δεν πιστεύω σε τίποτα. Κάθε φορά που σκέφτεσαι τη θρησκεία γίνεται και πιο σαφές ότι είναι μια εφεύρεση του ανθρώπου. Η ταινία μου δεν είναι μισογυνική. Ασφαλώς και υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα φύλα και μια σχέση ανάμεσά τους είναι λογικό να γεννά εντάσεις, αλλά δεν μισώ τις γυναίκες, κάτι τέτοιο ακούγεται απλά παράλογο». Lars Von Trier
«Θέλησα να κάνω τον “Αντίχριστο”, γιατί δε μου αρέσει να κάνω συμβατικές, βαρετές ταινίες. Είχα επιφυλάξεις για τις ερωτικές σκηνές, αλλά δεν ήταν κάτι που με σόκαρε». Charlotte Gainsbourg
«Είχα δουλέψει λίγο με τον Lars στο “Manderlay” και ήθελα πάντα να κάνουμε κάτι πιο ουσιαστικό μαζί. Όταν μου έστειλε το σενάριο του “Αντίχριστου” δεν ήξερα καν αν μου πρότεινε το ρόλο, αλλά του είπα αμέσως ναι, πριν καν χρειαστεί να ρωτήσει. Η αντίδραση των κριτικών στις Κάννες δεν είναι απαραίτητα η πιο σωστή αντίδραση για μια ταινία σαν τον “Αντίχριστο”. Είναι ένα φιλμ που σε στοιχειώνει και το να αποφασίσεις πως νιώθεις γι’ αυτό μέσα σε λίγες ώρες δεν είναι το πιο εύκολο πράγμα. Νομίζω πως χρειάζεται μια απόσταση για να εκτιμήσεις την ταινία, καθώς ο Lars, κατά τη γνώμη μου, με αυτό το φιλμ σπρώχνει το σινεμά αληθινά μπροστά».
Willem Dafoe